BIGtheme.net http://bigtheme.net/ecommerce/opencart OpenCart Templates
HOTLINE : 090 539 87 99

Cây Quế

Cây Quế là một trong các loại cây lâm sản, ngoài trữ lượng gỗ của rừng nhiệt đới nước ta, giống cây trồng này có thể tổ chức sản xuất thành nguồn hàng lớn, ổn định lâu dài và có giá trị, nhất là giá trị sản xuất. Cây trồng này là một nguồn lợi kinh tế lớn và gắn liền với đời sống của nhân dân các dân tộc ít người nước ta như Dao (Yên Bái), Thái, Mường (Nghệ An, Thanh Hóa), Cà Tu, Cor, Hre (Quảng Nam, Quảng Ngãi) và Thanh Y, Thanh Phán (Quảng Ninh).

1. TÊN LOÀI CÂY QUẾ

 Tên khoa học

Cây Quế Thanh: Cinnamomum loureiroi phân bố chủ yếu dọc sườn Đông dãy Trường Sơn, nhất là phía Bắc Trung bộ từ Thanh Hóa đến Quảng Nam, Quảng Ngãi.

Tùy những vùng sinh thái mà cây Quế có những hương vị khác nhau, trong đó phải kể đến đặc điểm nổi bậc nơi trồng quế Trà Bồng – tỉnh Quảng Ngãi so với các vùng địa phương khác: Quế Trà Bồng có vỏ dày mang mùi hương đặc biệt, chứa lượng tinh dầu cao nên được thị trường nội địa và nhiều nước trên thế giới ưa chuộng như: Trung Quốc, Pháp, Ấn Độ, Hàn Quốc,… Hiện nay, tinh dầu quế và các mặt hàng mỹ nghệ được sản xuất từ vỏ quế như bình, chén, hộp đựng trà; tăm, nhang,… của Trà Bồng đã trở thành “thương hiệu” nổi tiếng không chỉ trong tỉnh mà còn vươn ra khắp các tỉnh miền Trung và cả nước.

Tháng 9/2003, tổ chức kỷ lục Châu Á bình chọn về 10 món ăn nổi tiếng và 8 đặc sản quà tặng của Việt Nam, trong đó có đặc sản quế Trà Bồng. Quế Trà Bồng cũng có mặt Top 10 đặc sản thiên nhiên nổi tiếng Việt Nam.

Cây Quế Trung Quốc (Quế Đơn): Cinnamomum Cassia phân bố rộng, có thể sinh trưởng tốt cả ở miền Nam và miền Bắc Việt Nam. Tùy theo ở phía Nam hay phía Bắc mà Quế có thể phân bố từ độ cao 200 m (ở phía Bắc) cho đến 600 – 800 m (ở phía Nam), nơi có khí hậu ôn hòa nhiệt độ từ 20 – 29 °C, độ ẩm không khí cao > 85 % và chỉ số khô hạn thấp (< 0.3) và có lượng mưa hàng năm cao (2.000 – 4.000 mm).

Cây Quế Quan: Cinnamomum verum (đồng nghĩa: C. zeylanicum), phân bố chủ yếu ở vùng cực Nam Trung Bộ.
– Thuộc giống: Cinnamomum
– Họ: Lauraceae
– Tên Việt Nam: Cây Quế.
– Tên địa phương: Quế Thanh, Quế Quảng, Quế Quỳ, Quế Yên Bái,…
– Tên tiếng Anh: Cinnamon

cay-que-giong-cay-trong-hecwin-com-p1
Trong các loài cây lâm sản ngoài gỗ của rừng nhiệt đới nước ta, cây Quế có thể tổ chức sản xuất thành nguồn hàng lớn, ổn định lâu dài và có giá trị, nhất là giá trị xuất khẩu.

2. MÔ TẢ CÁC LOÀI QUẾ

Quế là loài cây thân gỗ, sống lâu năm, ở cây trưởng thành có thể cao trên 15 m, đường kính ngang ngực (1.3 m) có thể đạt đến 40 cm. Quế có lá đơn mọc cách hay gần đối có 3 gân gốc kéo dài đến tận đầu lá và nổi rõ ở mặt dưới của lá, các gân bên gần như song song, mặt trên của lá xanh bong, mặt dưới lá xanh đậm, lá trưởng thành dài khoảng 18 – 20 cm, rộng khoảng 6 – 8 cm, cuốn lá dài khoảng 1 cm.

Quế có tán lá hình trứng, thường xanh quanh năm, thân cây tròn đều, vỏ ngoài màu xám, hơi nứt rạn theo chiều dọc. Trong các bộ phận của cây Quế như vỏ, lá, hoa, rễ đều có chứa tinh dầu, đặc biệt trong vỏ có hàm lượng tinh dầu cao nhất, có khi đạt đến 4 – 5 %. Tinh dầu Quế có màu vàng, thành phần chủ yếu là Aldehyt Cinamic chiếm khoảng 70 – 90 %. Khi loài cây trồng này khoảng 8 đến 10 tuổi thì bắt đầu ra hoa, hoa Quế mọc ở nách lá đầu cành, hoa tự chum, nhỏ chỉ bằng nửa hạt gạo, vươn lên phía trên của lá, màu trắng hay phớt vàng.

vuon-uom-giong-cay-que-truoc-khi-xuat-di-ban-ra-trong-ngoai-thuc-dia-p1
Vườn ươm giống cây Quế con trước khi xuất đi bán ra trồng ngoài thực địa.

Quế ra hoa vào tháng 4; 5 và quả chín vào tháng 1; 2 năm sau. Quả Quế khi chưa chin có màu xanh, khi chín chuyển sang màu tím than, quả mọng trong chứa một hạt, quả dài 1 đến 1.2 cm, hạt hình bầu dục, 1 kg hạt Quế có khoảng 2.500 – 3.000 hạt.

Bộ rễ Quế phát triển mạnh, rễ cọc cắm sâu vào long đất, rễ bang lan rộng, đan chéo nhau vì vậy Quế có khả năng sinh sống tốt trên các vùng đồi núi dốc. Loài cây này lúc còn nhỏ cần có bóng che thích hợp thì mới sinh trưởng và phát triển tốt, càng lớn lên mức độ chịu bóng càng giảm dần và sau khoảng 3 – 4 năm trồng thì cây Quế hoàn toàn ưa sáng. Tinh dầu Quế có vị thơm, cay, ngọt rất được ưa chuộng.

3. PHÂN BỐ CÂY QUẾ TRÊN THẾ GIỚI VÀ Ở VIỆT NAM

3.1. Phân bố trên thế giới

Trên thế giới Quế phân bố tự nhiên và được gây trồng trở thành hàng hóa ở một số nước châu Á và châu Phi như Indonesia, Trung Quốc, Việt Nam, Xrilanca và Madagaxca. Trong các nước có Quế, cây Quế cũng chỉ phân bố ở một địa phương nhất định, có đặc điểm khí hậu, đất đai và địa hình thích hợp của nó, ở ngoài vùng sinh thái Quế sinh trưởng và phát triển không tốt.

3.2. Phân bố ở Việt Nam

Ở nước ta, cây Quế tự nhiên mọc hỗn gao trong các khu rừng tự nhiên nhiệt đới ẩm, từ Bắc vào Nam. Tuy nhiên, cho đến nay Quế tự nhiên đã không còn nữa và thay vào đó giống Quế đã được thuần hóa thành cây trồng. Từ lâu đời nước ta đã hình thành 4 vùng trồng Quế, mỗi vùng có những sắc thái riêng về tự nhiên về dân tộc và nguồn lợi thu được từ Quế. Có thể sơ bộ giới thiệu 4 vùng Quế ở nước ta là:

a. Vùng trồng Quế ở Yên Bái

Vùng Quế Yên Bái tập trung ở các huyện Văn Yên, Văn Chấn, Văn Bàn và Trấn Yên tỉnh Yên Bái. Các khu vực có Quế nhiều như  Đại Sơn, Viễn Sơn, Châu Quế, Phong Du, Xuân Tâm,… có diện tích trồng Quế và sản lượng vỏ Quế chiếm khoảng 70 % của cả vùng. Sinh sống trên vùng Quế Yên Bái chủ yếu là đồng bào Dao, có nghề trồng Quế từ lâu đời. Đặc điểm của vùng Quế Yên Bái là vùng núi chia cắt, hiểm trở, nằm phía Đông và Đông Nam của dãy núi Hoàng Liên Sơn, có độ cao tuyệt đối khoảng 300 – 700 m; nhiệt độ trung bình năm là 22.7 °C, lượng mưa bình quân năm trên 2.000 mm, có nơi như Phong Dụ lượng mưa bình quân năm đạt đến trên 3.000 mm; độ ẩm bình quân là 84 %. Đất đai phát triển trên đá sa thạch, phiến thạch, có tầng đất dày, ẩm, nhiều mùn và thoát nước. Vùng quê Yên Bái là vùng Quế có diện tích Quế và sản lượng vỏ Quế cao nhất trong cả nước.

b. Vùng trồng Quế ở Trà Mi, Trà Bồng.

Các huyện Trà Mi (tỉnh Quảng Nam) và Trà Bồng (tỉnh Quảng Ngãi) cùng nằm về phía đông của dãy Trường Sơn. Thượng nguồn phía Tây là đỉnh Ngọc Linh cao khoảng 1.500 m thấp dần về phía Đông. Vùng Quế Trà Mi, Trà Bồng có độ cao khoảng 400 – 500 m; nhiệt độ bình quân năm 22 °C, lượng mưa bình quân là 2.300 mm/năm, ẩm độ bình quân 85 %. Đất đai phát triển trên các loại đá mẹ, sa thạch hoặc sa phiến thạch có tầng dày ẩm, thoát nước, thành phần cơ giới trung bình. Quế là nguồn lợi và gắn bó với đồng bào các dân tộc ít người như Cà Tu, Cà Toong, Cor, Hre,… từ lâu đời nay. Các xã như trà Quân, Trà Hiệp, Trà Thủy (Trà Bồng – Quảng Ngãi); Trà Long, Trà Giác, Trà Mai (Trà Mi – Quảng Nam) là các xã có nhiều Quế nhất trong vùng. Vùng Quế Trà Mi, Trà Bồng đến nay đã được mở rộng ra các huyện xung quanh như Quế Sơn, Phước Sơn (Quảng Nam); Sơn Tây; Sơn Hà (Quảng Ngãi).

c. Vùng trồng Quế ở Quế Phong, Thường Xuân

Các huyện Quế Phong, Quỳ Châu (tỉnh Nghệ An) và Thường Xuân, Ngọc Lạc (tỉnh Thanh Hóa) là một vùng liền giải nằm về phía Đông dãy Trường Sơn; có vĩ độ từ 19° đến 20° vĩ độ Bắc. Phía Tây là thượng nguồn là các dãy núi cao khoảng 1.500 – 2.000 m án ngữ biên giới Việt Lào và thấp dần về phía Đông. Vùng Quế Quế Phong, Thường Xuân kẹp giữa lưu vực sông Chu và sông Hiến; có độ cao bình quân khoảng 300 – 700 m. Địa hình chia cắt và đón gió Đông – Nam nên lượng mưa của vùng rất cao trên 2000 mm/năm, nguồn nước dồi dào, nhiệt độ bình quân năm 23.1 °C, ẩm độ bình quân 85 %. Thực vật trong vùng đa dạng và phong phú, có rất nhiều loại lâm sản ngoài gỗ có giá trị như song, mây, tre trúc và các cây làm thuốc, cây cho thực phẩm,… Quế Thanh, Quế Quỳ là loại Quế tốt vì hàm lượng và chất lượng tinh dầu cao nổi tiếng trong cả nước, đồng bào các dân tộc Thái, Mường, Mán sinh sống trong vùng có nghề trồng, khai thác sử dụng Quế từ lâu đời. Những vườn Quế, đồi Quế ở Châu Kim, Thông Thự, Thái Vạn Trinh, Thắng Lộc đã đem lại kinh tế và môi sinh cho khu vực.

d. Vùng trồng Quế ở Quảng Ninh

Các huyện Hải Ninh, Hà Cối, Đầm Hòa, Tiên Yên và Bình Liêu (Quảng Ninh) là vùng đồi núi san sát nhau thuộc cánh cung Đông Bắc kéo dài về phía biển. Các dãy núi theo hình cung Đông Bắc – Tây Nam là địa hình chắn gió vì vậy lượng mưa trong vùng rất cao khoảng 2.300 mm/năm, nhiệt độ bình quân năm là 23 °C. Quế được gây trồng trên đai cao khoảng 200 – 400 mm. Quế Quảng Ninh là nguồn lợi đáng kể của đồng bào Thanh Y, Thanh Phán sinh sống trong vùng. Các vườn Quế, đòi Quế ở Quảng Lâm, Hoàng Mô, Pò Hèm, Lục Phủ, Quất Động đã nhiều năm cung cấp sản phẩm cho thị trường trong nước và xuất khẩu.

4. ĐẶC ĐIỂM CỦA HỆ THỐNG SẢN XUẤT QUẾ

4.1. Tầm quan trọng của cây Quế

Trong các loài cây lâm sản ngoài gỗ của rừng nhiệt đới nước ta, cây Quế có thể tổ chức sản xuất thành nguồn hàng lớn, ổn định lâu dài và có giá trị, nhất là giá trị xuất khẩu. Quế là nguồn lợi kinh tế lớn và gắn liền với đời sống của nhân dân các dân tộc ít người nước ta.

san-pham-tu-cay-que-mang-gia-tri-kinh-te-cao-p1
vỏ Quế là một thành phẩm có giá trị kinh tế cao.

Sản phẩm chính từ giống cây trồng này là vỏ Quế và tinh dầu Quế được sử dụng nhiều trong công nghiệp y dược, công nghiệp chế biến thực phẩm, hương liệu và chăn nuôi. Xu hướng sử dụng các loài tinh dầu thực vật thay thế các hóa chất có ảnh hưởng đến sức khỏe con người ngày một tăng rất có lợi cho người sản xuất Quế, các địa phương có Quế và xuất khẩu Quế.

san-pham-tu-cay-que-mang-gia-tri-kinh-te-cao-p2
Quế còn là một loài cây mang lại nhiều giá trị lớn về tính dược liệu.

Ngoài lợi ích về mặt kinh tế, Quế còn đóng góp vào bảo vệ môi trường sinh thái, làm tăng độ che phủ rừng, giữ đất, giữ nước ở các vùng đòi núi dốc, bảo tồn và phát triển sự đa dạng các nguồn gen quý cây bản địa – kỹ thuật trồng cây Quế bài bản, một cách có khoa học, còn đóng góp vào định canh, định cư, xóa đói giảm nghèo tạo thêm công ăn việc làm cho nông dân miền núi nước ta.

4.2. Sử dụng và công dụng từ cây Quế

Từ xa xưa, nhân dân các dân tộc nước ta đã nhận biết được lợi ích của cây Quế và sử dụng Quế vào nhiều mục đích. Trước hết Quế được sử dụng làm thuốc chữa bệnh, vỏ Quế được mài ra trong nước đun sôi để nguội để uống, hoặc trong các bài thuốc có Quế để chữa một số bệnh đường tiêu hóa, đường hô hấp, kích thích sự tuần hoàn của máu, lưu thông huyết mạch, làm cho cơ thể ấm lên, chống lại giá lạnh và có tính chất sát trùng. Quế được nhân dân coi như một trong bốn vị thuốc có giá trị: Sâm, Nhung, Quế, Phụ.

Theo tác giả Lê Trần Đức trong: trong tài liệu ““Cây thuốc Việt Nam” trang 263, Nhục Quế vị ngọt cay tính nóng, thông huyết mạch, làm mạnh tim, tăng sức nóng, chữa các chứng trúng hàn, hôn mê, mạch chạy chậm, nhỏ, tim yếu (truy mạch, huyết áp hạ) và bệnh dịch tả nguy cấp,…”

Quế Giao Chỉ (Quế Việt Nam) trước đây được coi là sản vật quý giá, có giá trị như ngà voi, chim công,… sử dụng để làm quà ngoại giao, biếu tặng trong và ngoài nước. Nhân dân Thanh Hóa còn gọi là Quế địa phương là Ngọc Quế Châu Thường. Quế được sử dụng một khối lượng lớn để làm gia vị vì Quế có vị thơm, cay và ngọt có thể khử bớt được mùi tanh gây của cá, thịt làm cho món ăn hấp dẫn hơn, kích thích được tiêu hóa. Quế còn được sử dụng trong bánh kẹo, rượu: như bánh Quế, kẹo Quế, rượu Quế, được sản xuất và bán rất rộng rãi. Quế sử dụng làm hương vị, bột Quế được trộn với các vật liệu khác để làm hương khi đốt lên có mùi thơm được sử dụng nhiều trong các lễ hội, đền chùa, thờ cúng trong nhiều nước châu á nhất là các nước có đạo Phật, đạo Khổng Tử, đạo Hồi,…

Gần đây, nhiều địa phương còn sử dụng gỗ Quế, vỏ Quế để làm ra các sản phẩm thủ công mỹ nghệ như khay, ấm,, chén bằng vỏ Quế, đĩa Quế, để lót đầy có Quế. Bột Quế còn được nghiên cứu thử nghiệm trong thức ăn gia súc để làm tăng chất lượng thịt các loại gia súc, gia cầm.

Ban Khoa học & Kỹ thuật Giống cây trồng – HecWin.com

Cây Quế là một trong các loại cây lâm sản, ngoài trữ lượng gỗ của rừng nhiệt đới nước ta, giống cây trồng này có thể tổ chức sản xuất thành nguồn hàng lớn, ổn định lâu dài và có giá trị, nhất là giá trị sản xuất. Cây trồng&hellip;

Đánh giá của cộng đồng

Mức Thứ Hạng Hiện Tại

Có giá trị

Bạn có thể chọn nút bên dưới. Để hòa nhịp cùng với cuộc sống của cộng đồng bà con nông dân Việt Nam! Để dễ dàng đối thoại trực tiếp, nhận được những lời tư vấn, cố vấn kiến thức cặn kẻ và chuyên sâu từ các Kỹ sư giỏi & những Chuyên gia Nông - Lâm nghiệp của HecWin.com

Like
Người dùng đánh giá: Be the first one !
70